...Алтан тэвшийн хөндийг өгсөж, уруудаж хэдэн км алхав. Хавар болоод ч тэр үү ядарлаа, стресстлээ...
Гэр хорооллоос эх аваад хотын төв дайран гарсан ус зайлуулах суваг хоолойнууд бараг л энэ хоёр газрын “хүйн холбоо” юм уу даа. Уруйн ус (шар усны үер ч гэдэг) урсах цаг тун дөхөөд байхад багалзуурыг нь боож байгаа юм шиг хог хийгээд, үнс, угаадсаа асгаж хөлдүүс болгоод бараг л дүүргэх нь холгүй болж. Байшин хорооллын дундуур явахад энэ дүр зураг маш тод харагдаж байв.
Уулын цас хайлж, урсаж ирэхээс урьдаж дүүрсэн учир “нал, шал” болоход шавар ус нь суваг шуудуунаасаа халиад зам руу урсаж, хөл толгойгоо олохгүй юм болох нь ээ. Уг нь орон гэрийг чинь усанд автуулахгүй, шавар шавхай тарихгүй, халдварт өвчин тусгахгүй гэж энэ жалга гуу, суваг шуудууг чинь цемент цутгаад ус урсгах зориулалттай болгосон юм нийслэлчүүд ээ. Харин хогийн цэг гэдэг чинь хотын захад, хол зайдуу байдагсан.
Та ганцаараа л энэ хотод амьдардаггүй. Хашаа хороо, орчин тойрноо цэвэрлэдэг, цэцэг жимс, мод ургуулдаг, үр хүүхдээ эрүүл орчинд өсгөх гэж хичээдэг хүмүүс олон бий. Нийгмээс хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээд явж буй эдгээр хүмүүсээс суралцах хэрэгтэй. Эрүүл мэнд, ирээдүйд хүртэх хөрөнгө оруулалт болно.
Мөн таны аав ээж, эгч ах, найз нөхөд, үр хүүхэдтэй л ижил хүн хаясан хогийг чинь нэг ширхэг чүдэнзний мод, чихрийн цаас, тамхины иш, нус шүлс гэж үлдээхгүй цэвэрлэж явдаг юм. Бусдын өмнө хайрлах сэтгэлтэй, цэвэр цэмцгэр харагдаж, нэр хүндээ сэвтээхгүй явах үндэс бол ерөөсөө л байгаль эхийнхээ элгэнд хог хаяхгүй байх юм.
Нэг гялгар уутны хэрэглээний хугацаа ердөө 15 минут боловч байгальд шингэх хугацаа нь 300-400 орчим жил.
...Гангар шаазанд ч баас байх талтай...
Гангар шаазанд баас байх ч талтай. Гоё ганган нийслэлчүүдийн үнэн төрх үүгээр дууссангүй. Бас нэг буртаг нь нүхэн жорлон болон задгай газар, нийтийн эзэмшилд санаа зовохгүй “сарьж” явдаг ул мөр. “Нүхэн жорлонгоос болж нийслэлийн ундны уснаас ялгадасны савханцар нян илрээд байна” гэж өчнөөн сануулаад байхад, ухасхийгээд эко жорлон болгочихдоггүй нь үнэндээ унхиагүй байна. Нүхэн жорлонгоос болж нийслэлийн хөрсний 88 хувь нь бохирдсон. Газар доор, нүдэнд харагдахгүй байгаа ч бохирдсон хөрснөөс ундны ус бохирдоод байна.
Бохир ус уудаг атлаа сошиалаас харсан эрүүл амьдралын хэв маяг гэх “хэлбэр хөөж”, хэтэвчээ хоослох хэрэггүй. Дээрх олон янзын эрүүл дадал, хооллолт гэх сурталчилгаанаас чухал зөвлөгөө бол та, ЦЭВЭР УС УУХ ЁСТОЙ юм.
Жорлонгоо, муу усны нүхээ шинэчлэх технологи, арга аргачлалаас зугтааж, өмхөрсөн нүхэн жорлон сандайлан бие засах тутамдаа үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж буйгаа битгий мартаарай. Эл асуудлаа шийдэх хүртэл биеэ засах тоолондоо бусдын эрүүл мэндийг хохироодог гэдгээ санаж явагтун.
Бид, арай л бохир амьдарч байна.
...Алтан тэвшийн хөндийг өгсөж, уруудаж хэдэн км алхав. Хавар болоод ч тэр үү ядарлаа, стресстлээ...
Гэр хорооллоос эх аваад хотын төв дайран гарсан ус зайлуулах суваг хоолойнууд бараг л энэ хоёр газрын “хүйн холбоо” юм уу даа. Уруйн ус (шар усны үер ч гэдэг) урсах цаг тун дөхөөд байхад багалзуурыг нь боож байгаа юм шиг хог хийгээд, үнс, угаадсаа асгаж хөлдүүс болгоод бараг л дүүргэх нь холгүй болж. Байшин хорооллын дундуур явахад энэ дүр зураг маш тод харагдаж байв.
Уулын цас хайлж, урсаж ирэхээс урьдаж дүүрсэн учир “нал, шал” болоход шавар ус нь суваг шуудуунаасаа халиад зам руу урсаж, хөл толгойгоо олохгүй юм болох нь ээ. Уг нь орон гэрийг чинь усанд автуулахгүй, шавар шавхай тарихгүй, халдварт өвчин тусгахгүй гэж энэ жалга гуу, суваг шуудууг чинь цемент цутгаад ус урсгах зориулалттай болгосон юм нийслэлчүүд ээ. Харин хогийн цэг гэдэг чинь хотын захад, хол зайдуу байдагсан.
Та ганцаараа л энэ хотод амьдардаггүй. Хашаа хороо, орчин тойрноо цэвэрлэдэг, цэцэг жимс, мод ургуулдаг, үр хүүхдээ эрүүл орчинд өсгөх гэж хичээдэг хүмүүс олон бий. Нийгмээс хүлээсэн үүргээ гүйцэтгээд явж буй эдгээр хүмүүсээс суралцах хэрэгтэй. Эрүүл мэнд, ирээдүйд хүртэх хөрөнгө оруулалт болно.
Мөн таны аав ээж, эгч ах, найз нөхөд, үр хүүхэдтэй л ижил хүн хаясан хогийг чинь нэг ширхэг чүдэнзний мод, чихрийн цаас, тамхины иш, нус шүлс гэж үлдээхгүй цэвэрлэж явдаг юм. Бусдын өмнө хайрлах сэтгэлтэй, цэвэр цэмцгэр харагдаж, нэр хүндээ сэвтээхгүй явах үндэс бол ерөөсөө л байгаль эхийнхээ элгэнд хог хаяхгүй байх юм.
Нэг гялгар уутны хэрэглээний хугацаа ердөө 15 минут боловч байгальд шингэх хугацаа нь 300-400 орчим жил.
...Гангар шаазанд ч баас байх талтай...
Гангар шаазанд баас байх ч талтай. Гоё ганган нийслэлчүүдийн үнэн төрх үүгээр дууссангүй. Бас нэг буртаг нь нүхэн жорлон болон задгай газар, нийтийн эзэмшилд санаа зовохгүй “сарьж” явдаг ул мөр. “Нүхэн жорлонгоос болж нийслэлийн ундны уснаас ялгадасны савханцар нян илрээд байна” гэж өчнөөн сануулаад байхад, ухасхийгээд эко жорлон болгочихдоггүй нь үнэндээ унхиагүй байна. Нүхэн жорлонгоос болж нийслэлийн хөрсний 88 хувь нь бохирдсон. Газар доор, нүдэнд харагдахгүй байгаа ч бохирдсон хөрснөөс ундны ус бохирдоод байна.
Бохир ус уудаг атлаа сошиалаас харсан эрүүл амьдралын хэв маяг гэх “хэлбэр хөөж”, хэтэвчээ хоослох хэрэггүй. Дээрх олон янзын эрүүл дадал, хооллолт гэх сурталчилгаанаас чухал зөвлөгөө бол та, ЦЭВЭР УС УУХ ЁСТОЙ юм.
Жорлонгоо, муу усны нүхээ шинэчлэх технологи, арга аргачлалаас зугтааж, өмхөрсөн нүхэн жорлон сандайлан бие засах тутамдаа үндэсний аюулгүй байдалд заналхийлж буйгаа битгий мартаарай. Эл асуудлаа шийдэх хүртэл биеэ засах тоолондоо бусдын эрүүл мэндийг хохироодог гэдгээ санаж явагтун.
Бид, арай л бохир амьдарч байна.