2024 оны хорт хавдрын тайлангаар 8169 хорт хавдрын шинэ өвчлөл оношлогдсоны 4085 эрэгтэй, 4084 эмэгтэй байна. Үүнээс 53.9 хувь нь орон нутаг, 46.1 хувь нь Улаанбаатарынх байна. Элэгний хорт хавдраар 2364 тохиолдол шинээр оношлогдсоны 55.2 хувь нь эрэгтэй, 44.7 хувь нь эмэгтэйчүүд байгаа ба нийт хорт хавдрын 28.9 хувийг эзэлж байна.
Харин 2025 оны хорт хавдрын тайланд дурдсанаар хавдраар өвчлөгсдийн тоо 8015 байгаа бол үүний 49.5 хувь нь эрэгтэй, 50.5 хувь нь эмэгтэй байна.
Тогтвортой хөгжилд хөтлөх 17 зорилгын нэг нь Эрүүл мэндийг дэмжих гэж бий.
Түүн дотроо Зорилт 3.4-т 2030 он гэхэд халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, түүнийг эмчлэх замаар халдварт өвчнөөс үүдэлтэй цаг бусаар нас бас барах явдлыг гуравны нэгээр бууруулах, 100 мянган хүн амд ногдох хорт хавдраас шалтгаалсан нас баралтыг:
2016-2020 он: 10.5 хүртэл бууруулах (13.6)
2021-2025 он: 9 хүртэл буруулах (13.8)
2026-2030 он: 8 хүртэл буруулах
2025 оны байдлаар, 10 мянган хүн амд 13.8 нас баралт ногдож байна.
Монгол улсын хүн амын дундах хорт хавдрын өвчлөл, нас баралтын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах инфографикуудаас хүлээн авна уу.
2024 оны хорт хавдрын тайлангаар 8169 хорт хавдрын шинэ өвчлөл оношлогдсоны 4085 эрэгтэй, 4084 эмэгтэй байна. Үүнээс 53.9 хувь нь орон нутаг, 46.1 хувь нь Улаанбаатарынх байна. Элэгний хорт хавдраар 2364 тохиолдол шинээр оношлогдсоны 55.2 хувь нь эрэгтэй, 44.7 хувь нь эмэгтэйчүүд байгаа ба нийт хорт хавдрын 28.9 хувийг эзэлж байна.
Харин 2025 оны хорт хавдрын тайланд дурдсанаар хавдраар өвчлөгсдийн тоо 8015 байгаа бол үүний 49.5 хувь нь эрэгтэй, 50.5 хувь нь эмэгтэй байна.
Тогтвортой хөгжилд хөтлөх 17 зорилгын нэг нь Эрүүл мэндийг дэмжих гэж бий.
Түүн дотроо Зорилт 3.4-т 2030 он гэхэд халдварт өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, түүнийг эмчлэх замаар халдварт өвчнөөс үүдэлтэй цаг бусаар нас бас барах явдлыг гуравны нэгээр бууруулах, 100 мянган хүн амд ногдох хорт хавдраас шалтгаалсан нас баралтыг:
2016-2020 он: 10.5 хүртэл бууруулах (13.6)
2021-2025 он: 9 хүртэл буруулах (13.8)
2026-2030 он: 8 хүртэл буруулах
2025 оны байдлаар, 10 мянган хүн амд 13.8 нас баралт ногдож байна.
Монгол улсын хүн амын дундах хорт хавдрын өвчлөл, нас баралтын талаарх дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах инфографикуудаас хүлээн авна уу.
ХОРТ ХАВДРААС ХЭРХЭН СЭРГИЙЛЭХ БОЛОМЖТОЙ ВЭ?
Хорт хавдраас 100 хувь хамгаалах баталгаа байдаггүй ч тусах эрсдэлийг бууруулах боломжтой. Дараах зөвлөмжүүд нь дэлхийн судалгаанд тулгуурласан, батлагдсан аргууд юм.
1. Эрүүл хооллолт
- Өдөр бүр төрөл бүрийн ногоо, жимс (ялангуяа улаан, ногоон, шар өнгөтэй)
- Бүхэл үр (бор будаа, овьёос)
- Өөх багатай уураглаг мах
- Чидун жимсний тос, самар зэрэг эрүүл тос
- Боловсруулсан мах (хиам, утсан мах), их давс, сахар, хийжүүлсэн ундаа багасгах
Судалгаагаар эрүүл хооллолт нь гэдэс, ходоод, хөхний болон зүрх судасны хавдрын эрсдэлийг бууруулдаг.
2. Биеийн идэвхтэй хөдөлгөөн
- Долоо хоногт дор хаяж 150 минут дунд зэргийн ачаалалтай хөдөлгөөн
- Жингээ хэвийн барих
- Удаан хугацаагаар суухыг багасгах
Илүүдэл жин нь хөх, бүдүүн гэдэс, умайн хүзүүний хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
3. Архи, тамхинаас татгалзах
- Тамхи нь уушги, хоолой, нойр булчирхай, давсаг зэрэг олон төрлийн хавдрын гол шалтгаан
- “Бага татдаг” ч гэсэн эрсдэлтэй
- Архи, согтууруулах төрлийн ундааг аль болох хэрэглэхгүй байх
- Хэрэглэвэл маш бага хэмжээгээр хэрэглэ
Архины хэрэглээ нь элэг, хөх, бүдүүн гэдэсний хавдар үүсгэх эрсдэлтэй.
4. Вакцин хийлгэх
- Умайн хүзүүний хавдрын эсрэг HPV вакцин
- Элэгний хавдраас хамгаалах В гепатитын вакцин хийлгэх боломжтой.
5. Урьдчилан сэргийлэх үзлэг
Умайн хүзүүний шинжилгээ (Pap smear)
Хөхний үзлэг, шаардлагатай бол маммограф
Ходоод, гэдэсний дуран (нас, эрсдлээс хамаарна)
Эрт илрүүлбэл хавдрын 70–90 хувь нь эмчлэгдэх боломжтой.
6. Сэтгэлзүйн эрүүл мэнд
- Архаг стрессийг багасгах
- Хангалттай унтах (7–8 цаг)
- Бясалгал хийж, сайн амрах гэх мэтээр дэмжих боломжтой.
Хорт хавдрын 30–50 хувь нь амьдралын хэв маягтай холбоотой тул бид өөрсдөө тодорхой хэмжээнд урьдчилан сэргийлэх боломжтой байдаг.
ХОРТ ХАВДРААС ХЭРХЭН СЭРГИЙЛЭХ БОЛОМЖТОЙ ВЭ?
Хорт хавдраас 100 хувь хамгаалах баталгаа байдаггүй ч тусах эрсдэлийг бууруулах боломжтой. Дараах зөвлөмжүүд нь дэлхийн судалгаанд тулгуурласан, батлагдсан аргууд юм.
1. Эрүүл хооллолт
- Өдөр бүр төрөл бүрийн ногоо, жимс (ялангуяа улаан, ногоон, шар өнгөтэй)
- Бүхэл үр (бор будаа, овьёос)
- Өөх багатай уураглаг мах
- Чидун жимсний тос, самар зэрэг эрүүл тос
- Боловсруулсан мах (хиам, утсан мах), их давс, сахар, хийжүүлсэн ундаа багасгах
Судалгаагаар эрүүл хооллолт нь гэдэс, ходоод, хөхний болон зүрх судасны хавдрын эрсдэлийг бууруулдаг.
2. Биеийн идэвхтэй хөдөлгөөн
- Долоо хоногт дор хаяж 150 минут дунд зэргийн ачаалалтай хөдөлгөөн
- Жингээ хэвийн барих
- Удаан хугацаагаар суухыг багасгах
Илүүдэл жин нь хөх, бүдүүн гэдэс, умайн хүзүүний хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
3. Архи, тамхинаас татгалзах
- Тамхи нь уушги, хоолой, нойр булчирхай, давсаг зэрэг олон төрлийн хавдрын гол шалтгаан
- “Бага татдаг” ч гэсэн эрсдэлтэй
- Архи, согтууруулах төрлийн ундааг аль болох хэрэглэхгүй байх
- Хэрэглэвэл маш бага хэмжээгээр хэрэглэ
Архины хэрэглээ нь элэг, хөх, бүдүүн гэдэсний хавдар үүсгэх эрсдэлтэй.
4. Вакцин хийлгэх
- Умайн хүзүүний хавдрын эсрэг HPV вакцин
- Элэгний хавдраас хамгаалах В гепатитын вакцин хийлгэх боломжтой.
5. Урьдчилан сэргийлэх үзлэг
Умайн хүзүүний шинжилгээ (Pap smear)
Хөхний үзлэг, шаардлагатай бол маммограф
Ходоод, гэдэсний дуран (нас, эрсдлээс хамаарна)
Эрт илрүүлбэл хавдрын 70–90 хувь нь эмчлэгдэх боломжтой.
6. Сэтгэлзүйн эрүүл мэнд
- Архаг стрессийг багасгах
- Хангалттай унтах (7–8 цаг)
- Бясалгал хийж, сайн амрах гэх мэтээр дэмжих боломжтой.
Хорт хавдрын 30–50 хувь нь амьдралын хэв маягтай холбоотой тул бид өөрсдөө тодорхой хэмжээнд урьдчилан сэргийлэх боломжтой байдаг.
Бидний тухай
Сурталчилгаа байршуулах
Редакцийн ёс зүй
Нууцлалын бодлого
Холбоо барих
Онцлох
Шинэ
Тренд
Буцах
0
