НҮБ-ын Хүүхдийн Сангийн подкастын ээлжит дугаарт эрүүлийг хамгаалахын Гавьяат ажилтан, НҮБ-ын Хүүхдийн Сангийн зөвлөх эмч Д.Нарангэрэл оролцож,эрүүл мэндийн салбарт ажиллах болсон өөрийн түүх, мэргэжлийн замнал болон Монгол ихээр оношлогдоод буй умайн хүзүүний хорт хавдар, түүнээс хэрхэн урьдчилан сэргийлэх талаар ярилаа.

Тэрбээр “Хавдрын өвчлөлөөрөө Монгол Улс дэлхийд нилээн дээгүүрт ордог. Ялангуяа элэг, ходоодны хавдар, 3 дахь нь бол умайн хүзүүний хавдар. Жилд 160-180 эх энэ өвчнөөр нас барж байна гэдэг чинь 2 өдөрт л 1 эх эндэж байна гэсэн үг. Энэ өвчин бол урьдчилан сэргийлж болох өвчин. Нэг эх эндэхэд хичнээн хүүхэд өнчрөх вэ, хичнээн гэр бүл ээжгүй болох вэ?

Энэ өвчин Монголд их байгаа нь бол олон шалтгаантай. Нэгдүгээрт нь, хүний папиллома гэдэг дэлхий дахинд өндөр тархсан вирус байна. Энэ вирусын үндсэн 10 төрөл нь бол умайн хүзүүний хорт хавдрыг үүсгэдэг. Хоёрдугаарт, жирэмслэлтээс сэргийлэх эмийг урт удаан хугацаагаар хэрэглэх явдал нөлөөлж байна. Мөн архи тамхи, амьдралын буруу хэвшил нөлөөлж байна.

Умайн хүзүүний хавдар үүсгэж байгаа хүний папиллома вирусийг дамжуулагч нь ихэнхдээ эрэгтэй хүн байдаг. Тэгэхээр дамжуулагч нарыг эрүүлжүүлэх шаардлагатай.

Дархлаа сул байх явдал нөлөөлж байна. Мөн олон удаа төрөх зэрэг нь нөлөөлж болзошгүй. Гэхдээ энэ бүгдээс хамгийн гол шалтгаан нь хүний папиллома вирусийн халдвар. Энэ халдварыг хүн амьдралынхаа туршид хэдэн ч удаа авч болно. Ялангуяа анхны бэлгийн хавьталд орохдоо халдвар аваад, тэрнээсээ цааш, 24 сарын дотор умайн хүзүүний одоо хорт хавдар болох магадлал өндөр байдаг. Тийм учраас л бид аль болохоор хүүхдүүдийг эрт вакцинжуулъя аа гээд байдгийн учир шалтгаан нь бол энэ.  

Хүний папиллома вирусийн ганцхан умайн хүзүүний хорт хавдар үүсгэдэг юм биш. Бүдүүн гэдэсний хавдар, залгиур хоолой, эмэгтэйчүүдийн болон эрэгтэйчүүдийн, эмэгтэйчүүдийн бэлгийн уруулын хавдар, багина гэдэг, зэрэг олон хадварыг үүсгэдэг. Эрэгтэйчүүдэд ч мөн бэлэг эрхтний хавдар, амны болон хүзүүний хавдар ч гэсэн үүсгэж байгаа. Энэ вирус үндсэндээ долоон төрлийн хавдар үүсгэж байна. Тэр долоон төрлийн хавдрын хамгийн их оношлогддог нь умайн хүзүүний хавдар учраас хүмүүс ганцхан умайн хүзүүний хавдар гэж ойлгоод байгаа.

Тэгэхээр бид нар умайн хүзүүний хорт хавдраас сэргийлэхийн тулд ерөөсөө л эрэгтэй, эмэгтэй гэлгүйгээр бүх хүнийг дархлаажуулах, вакцинд хамруулах шаардлагатай. Умайн хүзүүний хавдар үүсгэж байгаа хүний папиллома вирусийг дамжуулагч нь ихэнхдээ эрэгтэй хүн байдаг. Тэгэхээр дамжуулагч нарыг эрүүлжүүлэх шаардлагатай. Энэ бол урьдчилан сэргийлэх чухал арга хэмжээ юм” гэсэн юм.